Categorieën
Amsterdam; Politiek & Bestuur

Analyse rapport commissie Brenninkmeijer over bestuurlijk stelsel Amsterdam

Afgelopen vrijdag bracht commissie Brenninkmeijer het langverwachte rapport uit, om bouwstenen aan te leveren voor de doorontwikkeling van het bestuurlijk stelsel te Amsterdam.

Het rapport valt in tweeën op te delen: vorm en inhoud.

De vorm is hoogst ongebruikelijk. Commissie Brenninkmeijer spreekt de verwachting uit dat dit rapport net als vele andere rapporten in de prullenbak gaat belanden. De reden hiertoe betreft het politiek spel welke kenmerkend is voor het gemeentebestuur van Amsterdam, met bijgaande partij- en eigenbelangen en machtsstrijd. Elk onderwerp is gepolitiseerd, wordt overheerst door partijpolitiek en eigenbelangen, wat bestuurlijk verstikkend werkt. Nog ongebruikelijker is dat de commissie expliciet inzicht geeft in hetgeen zich op, kortweg, de Stopera heeft afgespeeld. De lezer krijgt een inkijkje in de keuken, wat zeker in Amsterdam uiterst ongebruikelijk alsmede zeer ongewenst is. De commissie geeft praktijkvoorbeelden van het politiek spel alsook de machtsstrijd waar de commissie mee geconfronteerd werd.

Deze vorm is voor de toeschouwer om te smullen. Feitelijk geeft commissie Brenninkmeijer het gemeentebestuur Amsterdam ervan langs, op de wijze zoals een professor eigen is. Dat de commissie impliciet stelt dat het gemeentebestuur amateuristisch te werk gaat, juist door dat continue politiek spel met bijgaande machtsstrijd en eigenbelangen, is als de kers op de taart voor de lezer. Zeker op Twitter weten de Amsterdammers daar wel raad mee (‘kleuterklas’).

De inhoud van het advies is ook in tweeën op te delen: abstract en concreet. Meest tastbare advies betreft het afschaffen van de verkiezingen voor de bestuurscommissies. Deze verkiezingen leveren een dubbelmandaat op wat als ernstige constructiefout wordt aangemerkt door commissie Brenninkmeijer. De bestuurscommissies zijn verlengd bestuur, moeten kortweg uitvoeren hetgeen de gemeenteraad besluit. Maar de verkiezingen leveren de bestuurscommissieleden een eigen mandaat op. Een mandaat waar zij weinig mee kunnen omdat de bevoegdheden ontbreken. Deze liggen immers bij de gemeenteraad, ingevolge relevante en aanverwante wet- en regelgeving, in het bijzonder de Gemeentewet. Een ernstige constructiefout die efficiënt en effectief besturen in de weg staat en ten koste gaat van de burger. Hier bovenop komen de politieke spelletjes, de partij- en eigenbelangen, de machtsstrijd.

Frappant genoeg is het belangrijkste advies van commissie Brenninkmeijer abstract, betreft ‘houding en gedrag’. Uitvoerig wordt ingegaan op gewenste houding en gedrag van bestuur en ambtenarij, alsook het huidig gebrek hieraan. Helaas is juist dit alom bekend en al uitvoerig omschreven. Dit opvoedkundig advies toont hoe negatief commissie Brenninkmeijer oordeelt over het gemeentebestuur Amsterdam. Vervolgens geeft de commissie bouwstenen mee, zoals: ‘niet zenden maar luisteren’, ‘doelstellingen monitoren’ en ‘stel de burger centraal’.

Concreet levert het advies van commissie Brenninkmeijer twee uitgangspunten op: de decentrale verkiezingen afschaffen en het Bestuurlijk Kompas Amsterdam (PDF) als basis hanteren. Laatste legt de nadruk op de gemeente Amsterdam als één organisatie, welke met één gezicht naar buiten treedt.

Ondergetekende merkt op dat commissie Brenninkmeijer voorbijgaat aan de bevoegdheden. Het enige wat hierover wordt gesteld, is dat deze geen discussie moeten opleveren, wat nu wel zo is. Maar bevoegdheden zijn het bestaansrecht van elk bestuurder. De onduidelijkheid over de bevoegdheden van voornamelijk de bestuurscommissies verdwijnt niet door de decentrale verkiezingen af te schaffen. Een gemiste kans van de commissie, door de bevoegdheden-discussie als onbenullig af te doen. Het is juist allesbepalend. Ook geven die bevoegdheden de burgers handvatten in relatie tot de gemeente, een essentieel onderdeel van bestuursrecht. Met reden.

Of de bestuurscommissies nu wel of niet via verkiezingen worden aangesteld, het uitgebreide takenpakket is de grondslag van het disfunctioneren van het bestuurlijk stelsel. Schaf nu de decentrale verkiezingen af, en nog steeds zijn taken toebedeeld aan de bestuurscommissies waar beslissingsbevoegdheden inherent zijn, maar ontbreken.

De mogelijkheid van een beperkt takenpakket voor de bestuurscommissies, met bijgaande bevoegdheden en electoraal mandaat, komt helaas nagenoeg niet aan bod in het advies van commissie Brenninkmeijer, anders dan in vergelijkingen met andere steden. Ook gaat de commissie voorbij aan het simpelweg afschaffen van bestuurscommissies. Deze mogelijkheid ontbreekt volledig in het rapport van commissie Brenninkmeijer.

U treft het rapport hier in pdf-formaat: Rapport adviescommissie Brenninkmeijer.